Thời tiết ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng không khí?

Ô nhiễm không khí bị ảnh hưởng bởi thời tiết như thế nào? Nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, một số loại ô nhiễm tồi tệ hơn vào mùa hè nắng nóng, trong khi những loại ô nhiễm khác tồi tệ hơn trong thời tiết lạnh giá của mùa đông. Các điều kiện khí quyển giống nhau tạo ra thời tiết - áp suất không khí, nhiệt độ và độ ẩm - cũng ảnh hưởng đến chất lượng không khí.

Gió và áp suất không khí

Không khí hầu như luôn luôn di chuyển, ô nhiễm không khí dễ dàng được vận chuyển từ khu vực này sang khu vực khác. Ví dụ, các nghiên cứu vào những năm 1980 đã phát hiện ra rằng điôxít lưu huỳnh từ việc đốt than ở Thung lũng Ohio đã được gió thổi qua một khoảng cách lớn. Điều này khiến mưa axit đổ xuống các khu vực phía đông Hoa Kỳ và Canada cách xa hàng nghìn dặm.

Ở châu Á, những cơn gió mùa xuân mạnh mẽ mang theo những đám mây ô nhiễm công nghiệp từ Trung Quốc băng qua sa mạc Gobi. Khi những cơn gió ô nhiễm băng qua sa mạc, chúng cũng kéo theo ô nhiễm hạt, gây ra những cơn bão bụi màu vàng khổng lồ trên khắp Bán đảo Triều Tiên và một số vùng của Nhật Bản. Những cơn bão bụi màu vàng này làm giảm tầm nhìn, làm hư hại cây cối và đất, đồng thời gây ra những nguy cơ sức khỏe đáng kể cho con người.

Bão bụi vàng trên biển Hàn Quốc và Nhật Bản năm 2002) (Nguồn ảnh: Trung tâm Chuyến bay Vũ trụ Goddard của NASA)

Hệ thống áp suất thấp mang lại điều kiện ẩm ướt và gió. Một cơn bão đi qua có thể rửa sạch các chất ô nhiễm ra khỏi bầu khí quyển hoặc vận chuyển chúng đến một khu vực mới, tạo ra bầu trời trong xanh. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là các chất ô nhiễm không thực sự biến mất, thay vào đó chúng đã được chuyển đến một vị trí mới.

Điều ngược lại là đúng với hệ thống áp suất cao, có thể tạo ra không khí tù đọng. Khi không khí ngừng chuyển động, các chất ô nhiễm như khí thải của xe cộ và nhà máy sẽ tập trung trong một khu vực.

Nhiệt độ, ánh sáng mặt trời và độ ẩm

Nhiệt độ không khí ảnh hưởng đến chuyển động của không khí, và do đó chuyển động của ô nhiễm không khí. Bởi vì năng lượng từ Mặt trời được bề mặt Trái đất hấp thụ, không khí gần mặt đất ấm hơn không khí ở trên tầng đối lưu. Không khí ấm hơn, nhẹ hơn ở bề mặt bốc lên, và không khí lạnh hơn, nặng hơn ở tầng đối lưu phía trên chìm xuống. Điều này được gọi là đối lưu và nó di chuyển các chất ô nhiễm từ mặt đất lên độ cao hơn.

Thời tiết lạnh

Khi trời lạnh, khí thải từ các phương tiện giao thông, ống khói, khói thải ra nhiều hơn. Điều này có nghĩa là có nhiều chất ô nhiễm hơn trong không khí, hay chỉ là khí thải hơi ấm có thể nhìn thấy rõ hơn? Thông thường, cả hai đều đúng. Trong khi khí thải công nghiệp hầu như không đổi trong suốt cả năm, các chất ô nhiễm dạng hạt và carbon monoxide từ việc đốt gỗ lại tăng lên trong những tháng mùa đông lạnh giá. Xe ô tô chạy không tải để rã đông hoặc giữ ấm cũng làm tăng lượng ô nhiễm không khí.

Không khí ấm bốc lên để phân tán các chất ô nhiễm từ gần bề mặt (trên cùng) và không khí ấm bị hạn chế bốc lên do một lớp không khí lạnh phía trên, giữ các chất ô nhiễm trong một lớp không khí lạnh, dày đặc gần mặt đất (dưới).

Không khí ấm lên cao thường giúp phân tán ô nhiễm từ gần bề mặt (trên cùng), nhưng trong sự nghịch đảo nhiệt độ, không khí ấm không thể tăng lên, giữ ô nhiễm ở bề mặt (dưới cùng).

Thông thường, không khí ấm, bốc lên gần mặt đất sẽ đẩy ô nhiễm ra xa, nhưng trong mùa đông, lớp không khí ấm đóng vai trò như một cái nắp giữ không khí lạnh trên bề mặt. Điều này tạo ra sự nghịch đảo nhiệt, hình thành khi một lớp không khí ấm bên trên giữ không khí mát và ô nhiễm gần mặt đất. Sự nghịch đảo nhiệt phổ biến hơn ở các thành phố nơi không khí lạnh, dày đặc bị mắc kẹt trong các lưu vực núi hoặc thung lũng, chẳng hạn như Los Angeles, Denver và Mexico City.

Thời tiết ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng không khí?

Thời tiết nóng

Một số ô nhiễm, chẳng hạn như ôzôn trên mặt đất , được tạo ra hiệu quả hơn trong thời tiết nắng, nóng. Các phản ứng tạo ra ôzôn có hại trong bầu khí quyển của chúng ta cần có ánh sáng mặt trời. Vào mùa hè và đặc biệt là trong các đợt nắng nóng khắc nghiệt, ôzôn thường đạt mức nguy hiểm ở các thành phố hoặc các vùng nông thôn lân cận.

Rất may, độ ẩm có thể giúp giảm ô nhiễm ôzôn. Những đám mây dông vào buổi chiều chặn ánh sáng mặt trời, khiến quá trình sản xuất ôzôn chậm lại trong ngày, trong khi hơi ẩm từ cơn bão phá hủy ôzôn đã hình thành.

Các đợt nắng nóng thường dẫn đến chất lượng không khí kém. Nhiệt độ cao và không khí tù đọng trong đợt nắng nóng làm tăng lượng ô nhiễm ôzôn và ô nhiễm hạt. Điều kiện khô hạn cũng có thể xảy ra trong đợt nắng nóng, nghĩa là đất rất khô. Trong thời kỳ hạn hán, cháy rừng thường xảy ra hơn. Các đám cháy thêm carbon monoxide và ô nhiễm hạt vào bầu khí quyển.

Bài viết khác

Những lễ hội mùa xuân không nên bỏ qua năm Mậu Tuất 2018 (Phần 1)

13-02-2018

Những lễ hội đầu năm luôn thu hút hàng trăm nghìn lượt khách thập phương. Cùng HSVN tìm hiểu những lễ hội đầu năm 2018 không thể bỏ qua tại nhiều vùng miền trên cả nước

Đánh giá mùi khó chịu dai dẳng trong tòa nhà văn phòng (Phần 1)

25-08-2020

Sự xuất hiện của mùi trong các toà nhà văn phòng không chỉ khiến bầu không khí trở nên ngột ngạt mà còn làm suy giảm tinh thần làm việc của nhân viên. Tuy nhiên, để tìm ra nguyên nhân gây mùi và có giải pháp ngăn ngừa phù hợp lại không phải là điều dễ dàng. Các nhà khoa học tại Anh đã tiến hành một nguyên cứu nhỏ liên quan đến vấn đề này.

Rooftop Gardens - Vườn trên mái nhà, cải thiện chất lượng cuộc sống

28-09-2021

Các khu vườn trên sân thượng là ý tưởng trồng cây ở các tầng cao nhất của khu dân cư, khu công nghiệp hoặc công trình thương mại. Nói cách khác, vườn trên sân thượng là không gian xanh nhân tạo nằm trên các cấu trúc này và đang là xu hướng ngày càng tăng ở các khu vực đô thị nhằm đạt được sự bền vững về môi trường .

Nguyên nhân bà bầu bị ho và cách chữa ho cho bà bầu

05-06-2018

Bị ho thời kì mang thai không chỉ gây mệt mỏi, mất sức cho bà bầu mà còn ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của em bé. Hãy cùng HSVN tìm hiểu nguyên nhân gây ho ở bà bầu để có cách chữa trị phù hợp nhất.

Có nên mua máy lọc không khí cho gia đình?

10-11-2022

Máy lọc không khí được tạo thành từ rất nhiều công nghệ khác nhau, điển hình là các tấm lọc. Sử dụng máy lọc không khí giúp cải thiện đáng kể chất lượng không khí trong nhà, giảm thiểu tối đa các vấn đề liên quan đến sức khỏe. Do đó, mỗi gia đình nên có ít nhất một chiếc máy lọc không khí.

Các món chè dễ làm thanh mát, giải nhiệt cho mùa hè

15-03-2018

Các món chè ngon mùa hè vừa thanh mát, vừa dễ làm sẽ giúp bạn và gia đình giải nhiệt hiệu quả. Cùng HSVN tìm hiểu công thức nấu những món chè ngon dễ làm nhất nhé.

Cách phòng tránh bệnh đường hô hấp ở trẻ khi chuyển mùa

18-10-2014

Thời tiết chuyển mùa là lúc trẻ bị mắc phải nhiều bệnh đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp. Để trẻ không bị mắc những chứng bệnh về đường hô hấp chúng ta cần phải hiểu rõ nguyên do và có những cách khắc phục hữu hiệu

VOCs: Mối nguy hiểm tiềm ẩn cho trẻ nhỏ

21-08-2020

Nhiều sản phẩm đồ chơi và đồ nội thất quen thuộc của trẻ em được làm bằng hóa chất độc hại, trong đó có VOCs. Các chất này có thể bốc hơi trong suốt thời gian sử dụng và thải vào không khí, dẫn đến những hệ quả khôn lường cho trẻ nhỏ.